Cọc tiếp địa: Những người giữ sáng trong đêm
Con đường Bưng Ông Thoàn, Q.9, TP.HCM dài hun hút trong đêm chỉ có độc một ánh đèn xe máy và bóng người lao về trước. Trong đêm tối nhập nhoạng đó, ngày này sang tháng nọ có những bước chân thầm lặng đi giữ sáng.
“Tranh thủ lúc nhiều người còn thức đi những vùng xa vắng trước, đi muộn cũng sợ...” - anh Phạm Văn Đỗ, nhân viên Xí nghiệp tuần tra, giám sát thuộc Công ty Chiếu sáng công cộng TP.HCM, nói vội khi gặp chúng tôi tại điểm hẹn chân cầu Sài Gòn. Nhiều ngày liền, chúng tôi đã cùng anh Đỗ và đồng nghiệp của anh rong ruổi với công việc giữ ánh đèn chiếu sáng công cộng thâu đêm.
Nhật trình của nhân viên tuần tra giám sát như anh Đỗ bắt đầu từ 18g30 đến 23g, thậm chí muộn hơn nếu chẳng may gặp sự cố.
Trên từng cây số
Một buổi tối theo chân anh Đỗ, từ xa lộ Hà Nội chúng tôi rẽ ngoặt vào đường Tây Hòa, Q.9 rồi xuôi theo đường Đỗ Xuân Hợp. Suốt hành trình, vừa chạy xe anh Đỗ vừa ngước lên chăm chú nhìn vào trụ đèn hai bên đường, có khi quay ngược lại nhìn những trụ đèn vừa qua. Đi ngang khu dân cư Nam Long, mấy chục mét đường tối thui, anh dừng xe nhìn kỹ từng trụ đèn. Sau khi phát hiện dây điện bị cắt, anh lập biên bản ghi nhận sự việc rồi tiếp tục hành trình.
“Vào con đường đau khổ rồi!” - anh nói khi rẽ vào đường Bưng Ông Thoàn. Đường dài khoảng 7km, anh “đua” cho kịp hết địa bàn. Những con đường tuần tra của anh ngoằn ngoèo trải đá dăm, bụi mù mịt. Nhiều đoạn dài chỉ độc một ánh đèn xe vì đèn chiếu sáng mới bị cắt dây, đôi khi giật mình vì gặp bóng người đột ngột xuất hiện. Anh Đỗ nhẩm tính mỗi ngày quãng đường đi làm và tuần tra gần 200km, chưa kể những đêm kiểm tra chế độ tự động sáng, tắt theo giờ của đèn. Lịch kiểm tra thường đến rạng sáng.
Cùng đơn vị với anh Đỗ, anh Nguyễn Quốc Tuấn, phụ trách huyện Cần Giờ, 10 năm qua vẫn duy trì nhật trình đi về 180km. Cần Giờ là địa bàn khó khăn với đường xa và mất thời gian qua phà Bình Khánh. Do công việc hoàn tất lúc khuya khoắt, đường xa vắng vẻ nên anh Tuấn không dám về mà ngủ lại Cần Giờ. Sáng sớm, một lần nữa anh lại kiểm tra tình trạng đèn trên đường về cơ quan. Nhiều khi vừa về đến cơ quan lại nghe báo ở địa bàn có sự cố, anh phải quay lại.
Trên hành trình, anh Tuấn lo nhất bị thủng ruột xe ở những đoạn đường vắng. Ở Cần Giờ có đoạn mấy cây số không bóng nhà dân. Anh không nhớ bao lần vừa dắt bộ xe mấy cây số trong đêm vừa thấp thỏm sợ cướp. Cần Giờ gần biển nên những hôm mưa bão, anh phải túc trực tại địa bàn để kịp thời xử lý các vụ ngã đổ trụ đèn.
Mới 27 tuổi, anh Trần Thanh Hiếu đã có hơn sáu năm trong nghề canh giữ ánh sáng cho người dân khu vực quận 2. Đêm đêm, anh chạy vòng vèo ghi nhận tình trạng mất điện chiếu sáng trên những tuyến đường nguy hiểm như liên tỉnh lộ 25B, Nguyễn Văn Giáp... vì có những đoạn vắng vẻ, dây điện bị cắt trộm liên tục, chẳng hạn đường Nguyễn Văn Giáp có hôm dây điện bị cắt hơn 400m. Anh Hiếu cho biết thói quen nhìn lên trụ đèn khi chạy ngoài đường thấy tối đã trở thành quán tính của anh và các đồng nghiệp.
Anh Đỗ tâm sự: “Chúng tôi cứ mong đừng có bác tài nào “bất tử” đụng ngã trụ đèn”. Trung bình mỗi tháng xảy ra 3-4 vụ, cao điểm có tháng 10 vụ. Những địa bàn quản lý trụ đèn trên quốc lộ thường “dính” trường hợp này, tất cả đều xảy ra vào rạng sáng khiến nhân viên tuần tra vừa chợp mắt lại phải bật dậy đến hiện trường lập biên bản. Ngoài ra, các đơn vị thi công đào đường làm đứt cáp ngầm còn là nỗi lo khác.
Theo các nhân viên tuần tra, làm việc khổ nhất là mùa mưa vì nhiều con đường trơn trượt, lầy lội, dù mặc áo mưa nhưng cả người đều thấm ướt. Có hôm đi nhiều ê ẩm cả người, về đến nhà là lăn ra ngủ, nhưng sáng hôm sau các anh lại rong ruổi đến các địa bàn lập biên bản sự cố, chuyển cho các xí nghiệp thi công khắc phục.
Hiểm họa rình rập
Dù quen thuộc những đoạn đường nhưng nhân viên tuần tra, thi công vẫn lo lắng khi đi qua những khu vực vắng vẻ. Nhiều người đã gặp tai nạn, cướp... “Suốt ngày chạy ngoài đường, chuyện va quẹt không thể tránh khỏi” - anh Tuấn nói. Anh nhớ đến đồng nghiệp Trần Ngọc Hòa đã tử nạn trên đường đi làm. Địa bàn anh Hòa cũng ở Cần Giờ.
Một buổi sáng trên đường từ Cần Giờ về cơ quan, xe anh Hòa bị ba thanh niên ngồi trên một xe gắn máy chạy tốc độ cao đâm vào. Anh tử nạn khi hai con còn trong độ tuổi ăn học. Không ít người đối mặt với kẻ cướp trong đêm đen. Mới đây một nhân viên Xí nghiệp chiếu sáng 5 khi thi công trên đường Bưng Ông Thoàn đã bị hai đối tượng nghiện ma túy gí kim tiêm trấn lột.
Anh Hiếu kể một lần phải ở lại quận 2 giải quyết sự cố xe tải tông trụ điện nên đến hơn 2g sáng mới về nhà ở Gò Vấp. Đến khu vực chùa Nghệ Sĩ (quận Gò Vấp), anh bị hai tên cướp đạp xe ngã xuống đường. May mắn lúc đó có hai chiếc taxi chạy ngang, tài xế rọi đèn sáng chóa khiến hai tên cướp rú ga phóng mất.
Nhiều nhân viên khác nhắc lại chuyện anh Văn Hoài Trung trong một đêm đi kiểm tra chiếu sáng trên một con đường ở huyện Bình Chánh đã bị lọt cả người lẫn xe xuống hố đào. Đoạn đường này đang thi công mà không có biển báo, rào chắn, lại bị trộm cắt dây điện chiếu sáng. Đánh vật với chiếc xe không được, anh Trung phải gọi điện thoại về để mọi người đến giúp đưa xe lên.
Nhân viên thi công sửa chữa đèn luôn đối mặt với những tai bay vạ gió như hiểm họa rò rỉ điện, ong đốt... Đặc thù công việc phải leo lên trụ đèn để sửa chữa, trong khi xung quanh trụ đèn có nhiều dây điện do người dân tự câu mắc không đảm bảo an toàn. Trong lúc làm vô tình đụng dây điện thoại (75-80V) cũng bị giật nhẹ. Lúc trưa, sửa chữa lâu trên cao, nhiều người bị say nắng, chóng mặt. Thậm chí có những chóa đèn được ong chọn làm tổ, nhân viên trèo lên bị ong đốt sưng cả mặt.
Hiểm họa tiềm ẩn mà nhân viên thi công nào cũng lo sợ là khi đóng cọc tiếp địa. Nhiều đoạn đường có cáp ngầm điện trung thế, cao thế. Dù trước khi thi công có kiểm tra sơ đồ đường dây này tại đơn vị điện lực, nhưng họ vẫn lo ngay ngáy. Một nhân viên xí nghiệp thi công kể có lần đội đào gần chạm tới đường điện trung thế thì may mắn phát hiện kịp, nếu đụng phải thì không biết hậu quả sẽ ra sao.
Sửa chữa đèn tín hiệu giao thông ngoài xa lộ là chuyện không đơn giản do lượng xe lưu thông đông và nhanh, bất kể có hàng rào che chắn. Nhiều lúc phải băng qua đường để kiểm tra, nhiều nhân viên đã bị xe va quẹt, thậm chí nhiều lúc ôtô chạy ẩu lách vào lề đường suýt tông vào nhân viên đang sửa chữa.
“Người dân phản ảnh mất điện mình báo kịp thời sửa chữa, niềm vui của người dân cũng lan qua mình” - anh Đỗ nói. Gắn bó với nghề, trách nhiệm với nghề, có khi nghỉ việc riêng vài hôm các anh lại nhớ địa bàn. Anh Nguyễn Xuân Thái, giám đốc Xí nghiệp tuần tra, giám sát thuộc Công ty Chiếu sáng công cộng TP nói chính vì yêu nghề như vậy nên ít khi nhân viên chiếu sáng xin chuyển địa bàn dù có những địa bàn xa xôi, khó khăn như Cần Giờ, Củ Chi, Bình Chánh...
24 nhân viên giám sát 100.000 trụ đèn
Nhiều địa bàn ở ngoại thành thường xuyên xảy ra trộm cắp dây điện. Mỗi lần như vậy, công việc của nhân viên chiếu sáng lại nhọc nhằn hơn. Công ty Chiếu sáng công cộng TP.HCM tiếp nhận các trụ đèn ngày càng nhiều nên công việc dần tăng lên, trong khi lượng người vẫn vậy. Hiện công ty quản lý 100.000 trụ đèn của 3.414km đường nhưng chỉ có 24 nhân viên tuần tra giám sát.
